Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania 35, posortowane według trafności. Sortuj według daty Pokaż wszystkie posty
Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania 35, posortowane według trafności. Sortuj według daty Pokaż wszystkie posty

sierpnia 05, 2020

35 wyjątkowych kobiet starożytnej Grecji

35 wyjątkowych kobiet starożytnej Grecji
Greczynki
Bob Bello z Pixabay

W antycznym kręgu

 

Z wykształcenia jestem magistrem historii, a dokładnie… starożytnikiem. Ot tak nazywa się tych, którzy są historykami badającymi czasy starożytne (magisterium robiłam pod okiem wybitnych znawców antyku), filologów klasycznych oraz archeologów śródziemnomorskich.

Już w podstawówce zafascynował mnie świat starożytnych Greków i Rzymian. Zaczęło się niewinnie od mitów, gdyż… przeczytałam wszystkie dostępne bajki i bajeczki. Na jednej z wielu półek stała książka Wandy Markowskiej „Mity Greków i Rzymian”, która  była jedną z ulubionych lektur mamy. Szybko stała się również moją. Później utonęłam w książkach profesora Aleksandra Krawczuka (Gajusz Juliusz Cezar i Kleopatra nadal są moimi ulubionymi bohaterami starożytności) oraz powieściach Haliny Rudnickiej (wciąż z przyjemnością wracam do trylogii: „Król Agis”, „Syn Heraklesa” i „Heros w okowach”). Dalej już było tylko gorzej… Nie darowałam żadnej książce , która wpadła w moje ręce. To wszystko może w nieco dziwny sposób połączyłam z ogromną miłością do XV i XVI wieku. Nie o tym jednak chcę pisać.

         Ostatecznie trafiłam na Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, oczywiście na historię. Cała historia wydarzyła się bodaj w 1995 roku, a więc 25 lat temu. Nie odtworzę dosłownie całej rozmowy, ale mam nadzieję, że uchwycę jej sens.

 

Wspomnienie ze studiów, czyli greckie kobiety w natarciu


Koprowska- Głowacka
W czasach studenckich
 

Było to w przerwie przed jednym z wykładów monograficznych. Siedziałam przy oknie przeglądając jakąś książkę. Nie pamiętam tytułu, w każdym razie było to o życiu codziennym w starożytnej Grecji. Czytałam akurat o kobietach. Kolega z roku, który stał nieopodal niespodziewanie zainteresował się lekturą. Byłam zdziwiona, gdyż miał on raczej słabość do późniejszych epok.

- Ania, daj sobie spokój. Co kobiety miały do powiedzenia w Grecji? W końcu nadawały się tylko na żony, matki, kochanki albo hetery. Nie miały nic do powiedzenia, na niczym się nie znały i tylko przechodziły z rąk do rąk: od ojca do męża.

         Obruszyłam się na te słowa. W końcu niejedna Greczynka pokazała ojcu czy mężowi nie tylko zęby, ale i pazurki. Ba, niejedna Greczynka potrafiła publicznie powiedzieć kilka słów zarozumiałym politykom. Odpowiedziałam szybko.

- A co ty wiesz o Greczynkach? Oj, potrafiły powiedzieć co myślą. I to głośno. Bardzo głośno.

- Naprawdę? Chyba tylko w ginajkonie. Ale tam słuchały ich tylko córki albo niewolnice. No chyba, że mąż był na tyle cierpliwy, że wysłuchał co miały do powiedzenia zanim…

(gineceum było tą częścią greckiego domu, która była przeznaczona dla kobiet)

         No takie sprowadzenie greckich kobiet do przysłowiowego parteru sprawiło, że nawet się nie zastanawiałam. Od razu rzuciłam.

- Jasne. Udowodnić ci, że nawet w Grecji kobiety potrafiły przełamać stereotypy?

- Udowodnij.  Daj mi przykład chociaż pięciu Greczynek, które robiły cokolwiek poza tkaniem, gotowaniem i rodzeniem dzieci.

- Zakładamy się o czekoladę?

- Zakładamy.

         Wyzwanie zostało rzucone, więc trzeba było je podjąć. Spotkaliśmy się kilka dni później. Bez słowa wręczyłam mu kartkę, a na niej… 10 niezwykłych kobiet starożytnej Grecji, które potrafiły zaskoczyć niejednego mężczyznę. Nawet wybitnego polityka. Cóż, nie odpowiedział. Ale czekoladę kupić musiał. :)

         Ta historyjka sprzed ćwierć wieku zainspirowała mnie, by stworzyć podobną listę. Na chwilę obecną zawarłam na niej imiona oraz zajęcia, którymi parały się wymienione Greczynki. Doskonale wiem, że lista nie jest pełna. To tylko wybór. W przyszłych postach rozwinę ich biografie.

 

Niezwykłe Greczynki

 

Jak się okazuje były wśród nich artystki, malarki, poetki, pisarki, filozofki, nauczycielki, matematyczki, astronomki i bohaterki. Wielokrotnie przebijały przysłowiowy „szklany sufit” i pokazywały, że wiedzą i wykształceniem wielokrotnie przewyższają mężczyzn. Niektóre miały nawet ok. 150 uczniów… Jeżeli więc ktoś wątpi w siłę kobiet, to dowód na jej istnienie.

Kobiety potrafią być silne.

Kobiety potrafią stanąć tam, gdzie nikt się ich nie spodziewa.

Kobiety potrafią udowodnić, że nie były i nie są gorsze od mężczyzn.

Nawet w starożytnej Grecji były takie, które zamiast siedzieć w domowym zaciszu, z podniesioną głową kreowały nowy świat.Oto lista 35 niezwykłych Greczynek.

 

sierpnia 31, 2020

100 słów z gwary chełmińskiej. Czy znasz ich znaczenie?

100 słów z gwary chełmińskiej. Czy znasz ich znaczenie?

 

Zagadka
Obraz: dadaworks z Pixabay

Każdy region ma swoją gwarę i na szczęście nie została ona zapomniana. Na Ziemi Chełmińskiej nie brakuje słówek, które mogą sprawić trudność turystom z innych regionów. Zapraszam więc do zabawy w odgadywanie znaczeń niektórych słów.

 

Czym jest gwara?

         Gwara to socjalna i  terytorialna odmiana języka ogólnego. Jest od niego znacznie starsza, gdyż jej powstanie wiąże się z podziałami Polski plemiennej i piastowskiej oraz późniejszymi wpływami historycznymi, które pozostawiły swoje naleciałości, choćby germanizmy czy rusycyzmy. To wszystko należy do naszego dziedzictwa językowego, o które warto dbać i pieczołowicie przekazywać kolejnym pokoleniom.

         Gwara chełmińska jest charakterystyczna, jednak nie będę pisała o jej szczegółach. Proponuję zabawę w odgadywanie znaczenia słów, które dla mieszkańców Ziemi Chełmińskiej są oczywiste, jednak innym mogą sprawić kłopot.

 

Czy znasz znaczenie tych słów?

 

1.                             Antrejka

2.                 Ańtop

3.                             Bana

4.                             Bebzun

5.                 Benedyja

6.                 Bety

7.                             Bryle

8.                 Buksy

9.                             Bygel

10.                       Cherlać

11.                       Chichrać się

12.                       Chochoł

13.                       Ciułać

14.                       Cug

15.                       Czachraj

16.                       Dekel

17.                       Drabka

18.                       Durszlak

19.                       Dybki

20.                       Dychrać

21.                       Erbnąć (coś)

22.                       Fanzolić

23.                       Febra

24.                       Fertig

25.                       Fest

26.                       Folgować 

września 28, 2011

Spotkanie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Iławie

Spotkanie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Iławie
Pierwszy dzień jesieni- 23 września to czas szczególny. Nasi przodkowie obchodzili wówczas Święto Plonów i dziękowali Matce Ziemi Mokoszy za dary, których im nie poskąpiła.

Ja również mam powód, by traktować ten dzień w sposób szczególny.
Otóż 23 września, w samo południe odbyło się spotkanie autorskie w Czytelni Miejskiej Biblioteki Publicznej w Iławie. 
Miasto powitało mnie nie tylko pięknym słońcem i malowniczymi widokami, ale także ciepłym przyjęciem oraz gronem wspaniałych Osób, które poznałam w bibliotece. Przemiłe i gościnne Panie Bibliotekarki sprawiły, iż poczułam się niemal jak w domu; zaś zaproszona młodzież wykazała się dużą wiedzą, ciekawością świata i  wielką otwartością.

czerwca 29, 2020

50 zagadek ludowych

50 zagadek ludowych
50 zagadek
Obraz: Jerzy Górecki z Pixabay

Czym jest zagadka ludowa


Zagadka ludowa, podobnie  jak przysłowie to jedna z najprostszych i najstarszych form słownych znana ludziom na całym świecie. Była i jest nadal popularna w tradycji zarówno ustnej jak i literackiej. Ma za zadanie nie tylko bawić, ale także intrygować i pouczać.
W klasycznej formie zagadka ludowa jest jednozdaniową metonimią lub omówieniem przedmiotu, który należy odgadnąć.  Bardzo często pojawia się w baśniach i legendach. Wówczas jednak spełnia nieco inną rolę. Bohater musi rozwiązać zagadkę, żeby osiągnąć wyznaczony cel, np. zdobyć skarb, rękę królewny albo uratować życie.
Do jednych z najstarszych polskich zbiorów zagadek należy niestety zaginiony zbiór „Gadki rozmaite, którymi rozum ludzki może być naostrzon” z roku 1552.  Pierwsze zagadki ludowe spisano jednak znacznie wcześniej, bo około 1540 roku.

50 zagadek ludowych


1. Bez nóg, bez rąk, bez głowy i brzucha, a gdzie się obróci wszędzie dmucha. (wiatr)
2. Siedzi bochen między grochem. (księżyc i gwiazdy)
3. Stoi panna w kąciku, w czarnym Kabaciku (miotła)
4. Czerwony kogut pod ziemią pieje. (burak)
5. Siedzi pani w komorze, a ma warkocz na dworze. A jak ją rozbierają, to nad nią płakają. (cebula)
      6. Coś wziął człecze bez podzięki, oddać musisz nie pytany. (życie)
7. Jakie odzienie jest najdroższe, a najnieużyteczniejsze? (tren)
8. Zielonym dębem zwinęła się kłębem. (rzepa)
9. Na jednej nodze stoi, nie kuleje choć broi. (kieliszek)
10. Stoi panna w murze, w czerwonym kapturze. (cegła)
11. Bez ciała, bez dusze, za mną idzie kaj się ruszę. (cień)
12. Czterech braciszków się gonią, a nigdy się nie dogonią. (koła u wozu)
13. Rośnie bez korzenia, kwitnie bez kwiatu, daje pożytek całemu światu. (sól)
14. Rumieni się od wstydu, sama nie wie dla kogo. Kto jej rękę poda- to mu boleść zada. (róża)
15. Rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech. (człowiek)
16. Jak mnie nie ma- to mnie żądają. Jak jestem, przede mną się ukrywają. (deszcz)
17. Nie ma rąk, nie ma nóg, do góry wylizie, panów w oczy gryzie. (dym)
18. Ojciec się rodzi, a syn po dachu chodzi. (dym i płomień)
19. Bok do boka, sierść do sierści, między nimi kołek wierci. (dyszel i konie)
20. Co to za zagadka, co pod jajkiem gładka? (patelnia)
21. Stoi sobie w lesie w czarnym kapelusie, a przed nikim kapelusza nie zdejmie. (grzyb)
22. Macu, macu przy gorącym placu. (piec)
23. Cieniutka, malutka, a dziurkę w nosie ma. (igła)
24. Pyskiem ryje, a d…ą korzeń ciągnie. (igła)
25. Pan w czerwonej kamienicy czasem gada, czasem milczy. (język)
26. Co to za paskuda, co wisi koło uda? (kieszeń)
27. Lezie, lezie po zalezie, znajdzie dziurkę, do niej wlezie. (klucz)
28. Stoi na płocie w czerwonym kapocie. (kogut)
29. Jednym rogiem, drugim rogiem- wlezie na mnie z Panem Bogiem. (koszula)
30. Jest pustelnikiem, nie rozmawia nigdy z nikim. Jest w wielki żałobie, za pokutę leży w grobie. (kret)
31. Stoi przy drodze na jednej nodze. Kto idzie, ten mu się ukłoni. (krzyż)
32. Święty Roch rozsypał groch. Miesiąc wiedział nie powiedział. Słonko wstało, pozbierało. (rosa)
33.  Harcy, harcy między jajcy, a ogon do góry sterczy. (kura na jajkach)
34. Co to za zwierzę, co ma cztery nogi i pierze? (łóżko)
35. Czarne sukno lezie w okno. (noc)
36. Dwóch braci patrzy przez małą góreczkę, a nigdy się ujrzeć nie mogą. (oczy i nos)
37.  Czerwony dziedzic na żerdzi jedzie. (ogień na łuczywie)
38. Mocno stoi, słabo wisi, sam kosmaty, koniec łysy. (orzech laskowy)
39. Przędzie długą nić. Na wrzecionku nie ma nic. (pająk)
40. Cztery rogi, żadnej nogi, a brzuch wielki. (pierzyna)
41. Czterech braci pod jedną czapką stoją. (stół)
42. Na podwórzu biega, szczeka. Czasem ukąsi człowieka. (pies)
43. Stoi panna w roli, każdy się jej boi. (pokrzywa)
44.  Jest jawor, na tym jaworze dwanaście konarów. Każdy konar ma 30 gałązek, na każdej gałązce są 4 gniazda. W każdym gnieździe 7 ptaków. (rok)
45.  Zielone jak łąka, białe jak mąka. Ma ogonek jako mysz, a nie jest to mysz. (rzepa)
46.  Fitu mitu, fitu mitu, pełna skrzynia aksamitu. (sadze w kominie)
47. Tak w lecie jak i w zimie muszę skakać po drzewinie. (siekiera)
48. Weź na mnie. Poruchaj mnie. Mnie ulży, tobie zacięży. (drzewo owocowe)
49. Żyje bez ciała, mówi bez języka, nikt go nie widzi a każdy go słyszy. (echo)
50. Jak wół ma rogi, nie ma ani jednej nogi. Chałupę z sobą nosi, o nic nikogo nie prosi. (ślimak)


Literatura:

Brzozowska T. 500 zagadek dla miłośników folkloru, Warszawa 1973
Gloger Z., Zagadki ludowe z nad Narwi i Buga, Kraków 1883
Gustawicz B., Zagadki i łamigłówki ludowe, Kraków 1893


Copyright © Anna Koprowska-Głowacka , Blogger